Maharashtra prashaskiy vibhag : महाराष्ट्रातील प्रशासकीय विभाग

प्रादेशिक विभागाच्या प्रशासनाकरिता शासनाने संपूर्ण महाराष्ट्राची काही प्रशासकीय विभागात विभागणी केली आहे.Maharashtra prashaskiy vibhag

महाराष्ट्र राज्याची स्थापना 1 मे 1960 रोजी झाली. Maharashtra prashaskiy vibhag राज्य अस्तित्वात आल्यानंतर त्यात एकूण 26 जिल्हे व 4 प्रशासकीय विभाग होते.

1.कोकण प्रशासकीय विभाग

जिल्हे(4): बृहन्मुंबई, ठाणे, कुलाबा, रत्नागिरी.

4.पुणे प्रशासकीय विभाग

जिल्हे(9): पुणे, धुळे, नाशिक, जळगाव, अहमदनगर, सातारा, सांगली, सोलापूर, कोल्हापूर.

3.औरंगाबाद प्रशासकीय विभाग

जिल्हे(5): औरंगाबाद, बीड, नांदेड, परभणी, उस्मानाबाद.

4.नागपूर प्रशासकीय विभाग

जिल्हे(8): नागपूर, वर्धा, चंद्रपूर, भंडारा, यवतमाळ, अमरावती, बुलढाणा, अकोला.

त्यानंतर अनेक कारणांनी जुन्या जिल्ह्यांचे भाग पडत नवीन 10 जिल्हे तयार करण्यात आले. असे सगळे मिळून आज महाराष्ट्रात एकूण 36 जिल्हे व 6 प्रशासकीय विभाग आहेत.

1.छत्रपती संभाजीनगर प्रशासकीय विभाग

2.नाशिक प्रशासकीय विभाग

3.पुणे प्रशासकीय विभाग

4.नागपूर प्रशासकीय विभाग

5.अमरावती प्रशासकीय विभाग

6.कोकण प्रशासकीय विभाग

1.छत्रपती संभाजीनगर प्रशासकीय विभाग

• जिल्हे(8): बीड, नांदेड, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, धाराशिव, लातूर, परभणी, हिंगोली.
• तालुके: 76
• मुख्यालय: छत्रपती संभाजीनगर
• क्षेत्रफळ: 64,813 चौकिमी
• छत्रपती संभाजीनगर या विभागाने महाराष्ट्राचा एकूण 21.06% इतका भाग व्यापलेला आहे.
• क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने छत्रपती संभाजीनगर हा सर्वात मोठा विभाग आहे.
• छत्रपती संभाजीनगर हा प्रशासकीय विभाग मराठवाडा या प्रादेशिक विभागामध्ये येतो.
• छत्रपती संभाजीनगर या प्रशासकीय विभागातील बीड हा जिल्हा क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने बीड हा सर्वात मोठा जिल्हा आहे तर हिंगोली हा सर्वात लहान जिल्हा आहे.

2.नाशिक प्रशासकीय विभाग

• जिल्हे(5): अहिल्यानगर, नाशिक, जळगाव, धुळे, नंदुरबार.
• तालुके: 54
• मुख्यालय: नाशिक
• क्षेत्रफळ: 57,493 चौकिमी.
• नाशिक या प्रशासकीय विभागाने महाराष्ट्राचा एकूण 18.70% इतका भाग व्यापलेला आहे.
• नाशिक हा प्रशासकीय विभाग खानदेश या प्रादेशिक विभागात येतो.
• क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अहिल्यानगर हा नाशिक विभागातील सर्वात मोठा जिल्हा आहे तर नंदुरबार हा सर्वात लहान जिल्हा आहे.

3.पुणे प्रशासकीय विभाग

• जिल्हे(5): पुणे, सोलापूर, सातारा, सांगली, कोल्हापूर.
• तालुके: 58
• मुख्यालय: पुणे
• क्षेत्रफळ: 57,275 चौकिमी
• पुणे प्रशासकीय विभागाने महाराष्ट्राचा 18.60% इतका भाग व्यापला आहे.
• पुणे प्रशासकीय विभाग पश्चिम महाराष्ट्र या प्रादेशिक विभागात येतो.
• पुणे या प्रशासकीय विभागातील पुणे हा जिल्हा क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात मोठा आहे तर कोल्हापूर हा जिल्हा सर्वात लहान आहे.

4.नागपूर प्रशासकीय विभाग

• जिल्हे(6): गडचिरोली, चंद्रपूर, नागपूर, वर्धा, गोंदिया, भंडारा.
• तालुके: 64
• मुख्यालय: नागपूर
• क्षेत्रफळ: 51,377 चौकिमी.
• नागपूर या प्रशासकीय विभागाने महाराष्ट्राचा 16.69% इतका भाग व्यापलेला आहे.
• नागपूर हा प्रशासकीय विभाग विदर्भ या प्रादेशिक विभागात येतो.
• नागपूर या प्रशासकीय विभागातील गडचिरोली  हा जिल्हा क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात मोठा आहे तर भंडारा हा जिल्हा सर्वात लहान आहे

5.अमरावती प्रशासकीय विभाग

• जिल्हे(5): यवतमाळ, अमरावती, बुलढाणा, अकोला, वाशीम.
• तालुके: 56
• मुख्यालय: अमरावती
• क्षेत्रफळ: 43,027 चौकिमी.
• अमरावती या प्रशासकीय विभागाने महाराष्ट्राचा 14.95% इतका भाग व्यापलेला आहे.
• अमरावती प्रशासकीय विभाग हा विदर्भ या प्रादेशिक विभागात येतो.
• अमरावती या प्रशासकीय विभागातील यवतमाळ हा जिल्हा क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात मोठा आहे तर वाशीम हा जिल्हा सर्वात लहान आहे.

6.कोकण प्रशासकीय विभाग

• जिल्हे(7): रत्नागिरी, रायगड, पालघर, सिंधुदुर्ग, ठाणे, मुंबई उपनगर, मुंबई शहर.
• तालुके: 50
• मुख्यालय: मुंबई
• क्षेत्रफळ: 30,७२८ चौकिमी.
• कोकण विभागाने महाराष्ट्राचा एकूण 10 टक्के भाग व्यापलेला आहे.
• कोकण हा प्रशासकीय विभाग कोकण या प्रादेशिक विभागात येतो.
• रत्नागिरी हा कोकण विभागातील क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात मोठा जिल्हा आहे. मुंबई शहर हे क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात लहान जिल्हा आहे.