Krushna nadi:कृष्णा नदीप्रणाली
- कृष्णा नदी सातारा जिल्ह्यात सह्याद्री पर्वतात महाबळेश्वर येथे उगम पावते.
- कृष्णा नदी Krushna nadi ही पूर्व वाहिनी नदी आहे.
- कृष्णा नदीची भारतातील एकूण लांबी 1400 किलोमीटर आहे व महाराष्ट्रातील एकूण लांबी 282 किलोमीटर आहे.
- कृष्णा नदीचे एकूण क्षेत्रफळ 2,59,000 चौरस किलोमीटर आहे तर महाराष्ट्रातील एकूण क्षेत्रफळ 28,700 चौरस किलोमीटर आहे.
- कृष्णा नदी महाराष्ट्र, कर्नाटक, तेलंगणा, आंध्रप्रदेश या राज्यातून वाहते.
- कृष्णा नदी महाराष्ट्रातील सातारा, सांगली, कोल्हापूर या जिल्ह्यातून वाहते.
- कृष्णा नदी खोऱ्यात वाई, सातारा, सांगली, कराड, मिरज, कोल्हापूर ही प्रमुख शहर आहेत.
- कृष्णा नदी महाबळेश्वर येथे उगम पावते व पुढे वाहत जाऊन बंगालच्या उपसागरास मिळते.
- कृष्णा नदीच्या उत्तरेला शंभू महादेव डोंगररांग आहे. या डोंगररांगामुळे भीमा व कृष्णा या नद्यांची खोरे वेगळी झाली आहेत.
- कृष्णा नदीच्या उत्तरेला शंभू महादेव डोंगररांग आहे व कृष्णा नदीच्या दक्षिणेला सह्याद्री पर्वत आहे.
- कृष्णा नदी शंभू महादेव डोंगररांग व सह्याद्री पर्वत यादरम्यान वाहते.
- महाराष्ट्रमध्ये कृष्णा नदीला “अप्पर कृष्णा” म्हणून ओळखले जाते.
- कृष्णा नदी बंगालच्या उपसागरात मिळताना तीन प्रवाहात विभागली जाते याला “कृष्णा डेल्टा” म्हणतात. या ठिकाणी भात शेती केली जाते.
कृष्णा नदीच्या डाव्या बाजूकडील उपनद्या-Krushna nadi
येरळा, भीमा, मुशी, पल्लेरू ,मुनेरू
कृष्णा नदीच्या उजव्या बाजूकडील उपनद्या–
वेण्णा, कोयना(सोळशी), वारणा, पंचगंगा (कासारी, गुप्त सरस्वती, कुंभी, तुळशी, भोगावती), दूधगंगा (वेदगंगा), घटप्रभा (हिरण्यकेशी, ताम्रपर्णी),मलाप्रभा, तुंगभद्रा(तुंग, भद्रा)
- तुंगभद्रा ही कृष्णा नदीची उजवीकडील सर्वात मोठी उपनदी आहे.
- भीमा नदी ही कृष्णा नदीची डावीकडील सर्वात मोठी उपनदी आहे.
- भीमा नदी ही कृष्णा नदीची सर्वात मोठी उपनदी आहे.
कृष्णा नदी खोऱ्यातील उगमस्थाने:
| नदी | उगमस्थान |
| कृष्णा | महाबळेश्वर, सातारा |
| वेण्णा | महाबळेश्वर, सातारा |
| कोयना | महाबळेश्वर, सातारा |
| येरळा | मस्कोबा डोंगर, खटाव, सातारा |
| वारणा | प्रचीतगड, सातारा |
| पंचगंगा | प्रयागसंगम, करवीर, कोल्हापूर |
| दूधगंगा | सह्याद्री पर्वत, भोलाकरवाडी, सिंधुदुर्ग |
| वेदगंगा | भटवाडी,कोल्हापूर |
| घटप्रभा | पश्चिम घाट, सावंतवाडी, सिंधुदुर्ग |
| मलप्रभा | पश्चिम घाट,बेळगावी, कर्नाटक |
| भीमा | भीमाशंकर, पुणे |
| तुंगभद्रा | कुडलीगाव,शिमोगा, कर्नाटक |
| मुशी | अनंतगिरी डोंगर, विकाराबाद, तेलंगणा |
| पल्लेरू | तेलंगणा |
| मुनेरू | वारंगल, तेलंगणा |
कृष्णा नदी खोऱ्यातील संगमस्थळ:
| नद्या | संगमस्थळ | जिल्हा |
| कृष्णा+वेण्णा | माहुली | सातारा |
| कृष्णा+कोयना | (प्रीतीसंगम)कराड | सातारा |
| कृष्णा+येरळा | ब्रम्हनाळ | सांगली |
| कृष्णा+वारणा | हरिपूर | सांगली |
| कृष्णा+पंचगंगा | नरसोबाचीवाडी | कोल्हापूर |
| कृष्णा+दूधगंगा | येडूर | बेळगाव,कर्नाटक |
| कृष्णा+घटप्रभा | चीक्कसंगम | बागलकोट,कर्नाटक |
| कृष्णा+मलप्रभा | कुडाळ संगम | बागलकोट,कर्नाटक |
| कृष्णा+भीमा | कुरगुड्डी | रायचूर, कर्नाटक |
| कृष्णा+तुंगभद्रा | संगमेश्वरम | कर्नुल जिल्हा (आंध्रप्रदेश) |
| कृष्णा+मुशी | वडपल्ली | नालगोंडा,तेलंगणा |
| कृष्णा+पल्लेरू | विजयवाडा | आंध्रप्रदेश |
| कृष्णा+मुनेरू | विजयवाडा | आंध्रप्रदेश |
कृष्णा नदी खोऱ्यातील धरणे:
| धरण | नदी | ठिकाण |
| धोम धरण | कृष्णा | सातारा |
| कण्हेर धरण | वेण्णा | सातारा |
| कोयना धरण | कोयना | सातारा |
| येरळवाडी प्रकल्प | येरळा | सातारा |
| उजनी(यशवंतसागर) | भीमा | सोलापूर |
| चांदोली | वारणा | कोल्हापूर,सांगली |
| राधानगरी | भोगावती | कोल्हापूर |
| काळम्मावाडी धरण | दूधगंगा | कोल्हापूर |
| हिडकल | घटप्रभा | हिडकल,बेळगावी, कर्नाटक |
| अलमट्टी (लालबहादूर शास्त्री जलाशय) | कृष्णा | कर्नाटक |
| रेणुकासागर | मलप्रभा | नवलतीर्थ, बेळगावी, कर्नाटक |
| बसावासागर(नारायणपूर) | कृष्णा | यादगीर, कर्नाटक |
| उजनी | भीमा | सोलापूर |
| तुंगभद्रा | तुंगभद्रा | विजयनगर,कर्नाटक |
| श्रीशैलम | कृष्णा | आंध्रप्रदेश,तेलंगाना सीमा |
| नागार्जुनसागर | कृष्णा | आंध्रप्रदेश,तेलंगाना सीमा |
| प्रकाशम बरेज | कृष्णा | विजयवाडा, आंध्रप्रदेश |
कृष्णा नदी खोऱ्यातील नदी काठावरील ठिकाणे
| नदी | काठावरील ठिकाण |
| भोगावती | दाजीपूर,राधानगरी |
| कृष्णा | महाबळेश्वर, वाई, माहुली, कराड, मिरज, सांगली, औदुंबर, बागलकोट, श्रीशैलम, नृसिंहवाडी, अमरावती,विजयवाडा |
| तुंगभद्रा | हम्पी, मंत्रालयम, कर्नुल |
| मुशी | हैदराबाद |
| येरळा | वडूज |
| पंचगंगा | कोल्हापूर, इचलकरंजी |
| दूधगंगा | कागल |
| घटप्रभा | बागलकोट |
Post Comment