Bhima Nadi : महाराष्ट्रातील भीमा नदीप्रणाली
- भीमा नदी ही पूर्ववाहिनी नदी आहे.Bhima Nadi
- भीमा ही नदी Bhima Nadi कृष्णा नदीची डाव्या बाजूची उपनदी आहे.
- भीमा नदीचा उगम महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील भीमाशंकर येथे होतो.
- भीमा नदीची एकूण लांबी 860 किलोमीटर आहे. तर महाराष्ट्रातील भीमा नदीची एकूण लांबी 451 किलोमीटर आहे.
- भीमा नदीचे एकूण क्षेत्रफळ 77,000 चौकिमी आहे. तर महाराष्ट्रातील एकूण क्षेत्रफळ 46,184 चौकिमी आहे.
- भीमा नदी महाराष्ट्र व कर्नाटक या दोन राज्यातून वाहते.
- भीमा नदी महाराष्ट्रातील पुणे व सोलापूर या जिल्ह्यातून वाहते.
- भीमा नदी खोरे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर, सातारा, सांगली, पुणे, सोलापूर, बीड, धाराशिव या जिल्ह्यात पसरले आहे.
- भीमा नदी महाराष्ट्र बाहेर आग्नेय दिशेला वाहत जाते व कर्नाटकमध्ये रायचूर जवळ कृष्णा नदीला मिळते.
- सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूर येथे भीमा नदीला “चंद्रभागा” या नावाने ओळखले जाते.
- भीमा नदीच्या उत्तरेला हरिश्चंद्र बालाघाट व दक्षिणेला शंभू महादेव डोंगररांगा आहेत.
- भीमा नदी हरिश्चंद्र बालाघाट व शंभू महादेव डोंगर रांगा यामधून वाहते.
भीमा नदीच्या उजवीकडील उपनद्या
भामा, इंद्रायणी(आंध्र), मुळा-मुठा [मुळा(पावना,नीळा,राम),मुठा(मोसी,अंबी)] निरा(वेळवंडी,कऱ्हा), माण, बोर
भीमा नदीच्या डावीकडील उपनद्या
वेळ, घोड(मीना,कुकडी), सीना(मेहेकरी,भोगावती,विंचरणा), बोरी, अमरजा, कागना
भीमा खोऱ्यातील नद्यांची उगमस्थाने–
| नदी | उगमस्थान |
| भीमा | भीमाशंकर, आंबेगाव,पुणे |
| भामा | पधारवाडी,भीमाशंकर,पुणे |
| इंद्रायणी | कुरवंडे,लोणावळा,पुणे |
| वेळ | वेळेश्वर, आंबेगाव, पुणे |
| मुळा | वेल्हे,मुळशी, पुणे |
| मुठा | वेगरे, पुणे |
| मुळा- मुठा | संगमवाडी, पुणे |
| घोड | गावडेवाडी,आंबेगाव,पुणे |
| मीना | जुन्नर,पुणे |
| कुकडी | कुकडेश्वर,जुन्नर,पुणे |
| निरा | शिरगाव,भोर,पुणे |
| कऱ्हा | नसरापूर, पुणे |
| माण | सीतामाई डोंगररांग,माण,सातारा |
| बोर | सोलापूर |
| सीना | ससेवाडी,अहिल्यानगर |
| भोगावती | धाराशिव |
| बोरी | बालाघाट डोंगर,धारूर,महाराष्ट्र |
| अमरजा | धाराशिव, महाराष्ट्र |
| कागणा | विकाराबाद,तेलंगाना |
भीमा नदी खोऱ्यातील संगमस्थळे–
| नद्या | संगमस्थळ |
| भीमा+भामा | पिंपळगाव,पुणे |
| इंद्रायणी+भीमा | तुळापूर, पुणे |
| वेळ+भीमा | तळेगाव, पुणे |
| भीमा+घोड | सांगवी दुमाले |
| मुळा+मुठा | संगमवाडी,पुणे |
| भीमा+निरा | निरा नरसिंगपूर,सोलापुर |
| भीमा+सीना | कुंडलसंगम, सोलापुर |
| भोगावती+सीना | मोहोळ, सोलापुर |
| भीमा+माण | सरकोली, पंढरपूर |
| भीमा+बोर | सोलापूर |
| इंद्रायणी+आंध्र | कामशेत,लोणावळा |
| भीमा+मुळा-मुठा | रांजणगाव,पुणे |
| घोड-कुकडी | निघोज,शिरूर,पुणे |
| वेळवंडी-नीरा | भोर,पुणे |
| नीरा-कऱ्हा | सोनगाव,बारामती,पुणे |
| भीमा+बोरी | अफझलपूर,कलबुर्गी,कर्नाटक |
| भीमा+अमरजा | गाणगापूर,कलबुर्गी,कर्नाटक |
| भीमा+कागणा | वाडी, कलबुर्गी,कर्नाटक |
भीमा नदी खोऱ्यातील काठावरील ठिकाणे–
| नदी | काठावरील ठिकाणे |
| भीमा | राजगुरुनगर,पंढरपूर,भीमाशंकर |
| इंद्रायणी | देहू,आळंदी |
| मुळा-मुठा | पुणे |
| घोड | नारायणगाव |
| सीना | अहिल्यानगर |
| कऱ्हा | सासवड,जेजुरी,मोरगाव |
| कुकडी | ओझर |
| वेळवंडी | भोर |
| सीना | अहिल्यानगर |
भीमा नदी खोऱ्यातील प्रकल्प व धरणे –
| धरण | नदी | ठिकाण |
| चासकमान | भीमा | खेड,पुणे |
| उजनी | भीमा | सोलापूर |
| भामा आसखेड | भामा | खेड,पुणे |
| भुशी | इंद्रायणी | लोणावळा,पुणे |
| वाळवण | इंद्रायणी | कामशेत,पुणे |
| मुळशी | मुळा | पुणे |
| पावना धरण | पवना | लोणावळा |
| टेमघर | मुठा | मुळशी,पुणे |
| खडकवासला | मुठा | पुणे |
| वरसगाव | मोसी | पुणे |
| लावासा प्रकल्प | मोसी | मुळशी,पुणे |
| पानशेत | अंबी | वेल्हे,पुणे |
| डिंभे | घोड | आंबेगाव,पुणे |
| वडज | मीना | जुन्नर,पुणे |
| पिंपळगाव जोगा | पुष्पावती | जुन्नर,पुणे |
| चील्हेवाडी | मांडवी | जुन्नर,पुणे |
| येडगाव | कुकडी | जुन्नर,पुणे |
| माणिकडोह | कुकडी | जुन्नर,पुणे |
| भाटघर | वेळवंडी | भोर,पुणे |
| नीरा देवघर | नीरा | भोर,पुणे |
| वीर धरण | नीरा | शिरवळ,खंडाळा,सातारा |
| सीना-कोळेगाव प्रकल्प | सीना | परंडा, धाराशिव |
| हिंगणी प्रकल्प | भोगावती | बार्शी |
| आंधळी प्रकल्प | माण | बोडके,माण,सातारा |



Post Comment